بسم الله الرحمن الرحیم

چرا کتاب را خود انتخاب نکنیم؟(سلسه مباحث نقد آموزش و پرورش )

نویسنده : عمادطیبی

در ساختار کنونی آموزش و پروش  نه تنها دانش آموز حق انتخاب کتاب ندارد بلکه معلم نیز حق معرفی و تدریس کتاب از نظر خود بهتر را ندارد و معلمین موظف اند کتب تالیفی توسط مرکز تالیف کتب درسی را عینا بدون کم یا زیاد تدریس کنند. برخی مسئولین آموزش و پرورش معتقدند چون این کتب توسط متخصصین منتخب کتب درسی تالیف شده است قطعا بهترین کتاب خواهد بود و نیاز نیست اجازه داده شود کتاب دیگری تدریس شود.

جواب اینکه اولا تالیف این کتب توسط متخصصین منتخب ادعای غیرواقع است و در اجرا صورت نمی گیرد ثانیا اگر هم اینچنین باشد و کتب واقعا توسط متخصصین منتخب کشور نه گروه محدودی تالیف می شوند سوال این است مگر نه اینکه ادعا دارید کتاب تالیفی شما بهترین کتاب است چرا حاضر نیستید اجازه دهید با دیگر کتب تالیفی توسط متخصصین مختلف سراسر کشور رقابت کند.

و ثالثا اگر واقعا این کتب بهترین کتب تالیفی هستند پس چرا توسط معلمین و متخصصین کشور این همه انتقادات هم از نظر سرفصل بندی و هم محتوا و هم روش بیان بر آنها وارد می کنند.

شاید پاسخ دیگر برخی مسئولین در مورد عدم حق انتخاب کتاب برای دانش آموز و معلم این باشد که از امکان دارد کتبی در کشور انتشار یابد که یا از نظر محتوای علمی و یا از نظر محتوای عقیدتی دارای اشکال باشند و اجازه انتشار کتب درسی باعث شود کتب غیرعلمی یا دارای محتوای غیراسلامی توسط برخی انتشارات رواج پیدا کند.

جواب اینکه آیا واقعا نمی توان هیچ راه حل قانونی اندیشید تا چنین کتب غیراستانداردی به فرض استقبال توسط معلم یا دانش آموز اجازه نشر پیدا نکند؟! به طور مثال آموزش و پرورش می تواند مصوب کند هر کتابی که به نام کتاب درسی طبق سرفصل بندی های مصوب آموزش و پرورش بخواهد انتشار پیدا کند باید توسط گروه علمی منتخب مربوطه خود آموزش و پرورش تایید یا اصلاح شود.

در گروه معارف اسلامی دانشگاه ها که مسئول تدوین کتب معارف عمومی دانشگاهی است. در مورد هر درسی تلاش شده است چندین کتب توسط مولفین مختلف با سرفصل بندی مشخص زیر نظر مستقیم خود گروه معارف تالیف شود تا استاد و دانشجو بتواند متناسب با سلیقه ی خود و روش بیانی که می پسندد حداقل بین همین تعداد کتاب انتخاب داشته باشد.

در نظام آموزش و پرورش ما حتی همین قدر هم حق انتخاب و حداقل در دروس دبیرستان هم داده نشده است.

به نظر می رسد اجازه انتخاب کتاب به معلم و دانش آموز در کل باعث پیشرفت کتب درسی ، تالیف کتب با کیفیت بیشتر ، کتب با روش های بیان مختلف و از همه مهمتر از منظر روانشناسی پویایی و احساس انتخاب معلم و دانش آموز و در نتیجه بالا رفتن بازدهی مطالعاتی شود.