بسم الله الرحمن الرحیم

با توجه فصل ششم قانون اساسی که مربوط به وظایف و اختیارات قوه مقننه است وظایف نمایندگان مجلس  در دو بخش عمده است:

1- وظیفه ی قانون گذاری

2- وظیفه ی نظارت بر حاکمیت


1- وظیفه ی قانون گذاری:

مجلس شورای اسلامی در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسی می تواند قانون وضع کند(اصل71)

مجلس شورای اسلامی نمی‌تواند قوانینی وضع کند که با اصول و احکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد. تشخیص این امر به ترتیبی که در اصل نود وششم آمده بر عهده شورای نگهبان است(اصل72)

طبق قانون اساسی دو مجرا برای بررسی قوانین در مجلس وجود دارد:

لوایح قانونی پس از تصویب هیأت وزیران به مجلس تقدیم می‌شود و

طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان، در مجلس شورای اسلامی قابل طرح است.(اصل74)


2-وظیفه ی نظارت بر تمام امور کشور

مجلس شورای اسلامی حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.(اصل76)

در راستای همین حق نظارت ، قانون اساسی حق استیضاح وزیران و سوال از رئیس جمهور را به مجلس داده است.

در هر مورد که حداقل یک چهارم کل نمایندگان مجلس شورای اسلامی از رییس جمهور و یا هر یک از نمایندگان از وزیر مسئول، درباره یکی از وظایف آنان سوال کنند، رییس جمهور یا وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سوال جواب دهد و این جواب نباید در مورد رییس جمهور بیش از یک ماه و در مورد وزیر بیش از ده روز به تأخیر افتاد مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای اسلامی(اصل88)

نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌توانند در مواردی که لازم می‌دانند هیأت وزیران یا هر یک از وزراء را استیضاح کنند، استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ده نفر از نمایندگان به مجلس تقدیم شود(اصل89)


به طور عمده قانون گذاری و نظارت وظیفه ی مجلس است.

اما رای اعتماد به هیئت وزیران نیز از وظایف مقطعی و غیرعمده مجلس به شمار می رود.

رییس جمهور برای هیأت وزیران پس از تشکیل و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رأی اعتماد بگیرد. در دوران تصدی نیز در مورد مسایل مهم و مورد اختلاف می‌تواند از مجلس برای هیأت وزیران تقاضای رأی اعتماد کند. (اصل87)

در قانون اساسی مواردی نیز وجود دارد که برای اجرا حتما به تصویب مجلس احتیاج دارد که عمدتا موارد خاص ملی است که عبارتند از:

موافقت نامه های بین اللمللی(اصل77) ، تغییر در خطوط مرزی(اصل78) ، حکومت نظامی(اصل79) ، گرفتن و دادن وام بدون عوض داخلی یا خارجی(اصل80)استخدام کارشناسان خارجی(اصل82) انتقال بناها و اموال دولتی که از نفایس ملی باشد(اصل83)

نویسنده:عمادطیبی