سینما ، مفید یا مخرب ؟

1- یکی از دغدغه هایی که باعث ورود من به حوزه شد دغدغه مسایل فرهنگی ، ساماندهی و مهندسی آن بود و از جمله مسأله ی هنر ، سینما ، موسیقی و ...

البته تعریف فرهنگ این جور مسایل نیست. اگر فرهنگ را اعتقادات دینی و رسم و رسومات مردم تعریف کنیم اینها ابزارهایی برای نمود آن است. در بین این ابزارها هم موسیقی و سینما پر مخاطب ترین آنهاست.

چند سالی است که مسأله ی سینما و موسیقی و رابطه ی آن با دین ذهن بنده را مشغول ساخته و هنوز نتوانستم پاسخی برای این سوال ها پیدا کنم که آیا سینمای امروز ما کاری جز تخریب اعتقادات مردم دارد؟ آیا مبنای اصلی تمام فیلم ها التذاذ و هیجانات جنسی مخرب نیست؟ آیا فیلم بدون مانور دادن روی زن و چهره ی او و رابطه های عاشقانه و هیجانی ، طریق دیگری برای تأثیر گذاری ندارد؟ بر فرض که حوزه هم محتوای دینی برای سینما تولید کرد ، آیا سینما گران ما راهی جز برانگیختن هیجانات و تخیلات افراد بلدند؟ و سوالهای بی جواب دیگر

همه ی این سوال ها به این مسأله ی کلی بر می گردد که دین مبین اسلام در مورد قوه ی خیال چه نظری دارد؟ و ورود به چه مسایل خیال انگیزی برای انسان مجاز است؟

فکر کنم همه ی دوستان این مطلب را تجربه کرده باشند که بعد از دیدن فیلم در سینما تا مدتی در هیجانات خیال انگیز به سر می برند و از فضای عادی ای که قبل از فیلم در آن به سر می بردند فاصله می گیرند و تا به آن فضای عقلانی اولیه برگردند مدتی طول می کشد و شاید هزینه هایی هم باید برای آن بپردازند.

در مورد موسیقی هم به طریق اولی این مطلب صادق است. به نظر بنده و با توجه به تجربه ی خودم اگر موسیقی از زندگی انسان حذف شود زندگی بسیار سالم تر خواهد بود ، اما در مورد سینما نمی دانم.

2- مطلب اول در مورد اصل سینما و رابطه ی آن با دین بود ، اما بر فرض که سینما و تفریحات از این قبیل را مفید بدانیم ، مسأله ی محتوا هنوز مطرح است. و اینجاست که نقش حوزه که متکفل امر دین است کاملا بدیهی می نماید. این مطلبی بود که آقا صریحا در دیدار امسال خبرگان به آن اشاره کردند. متأسفانه کار حوزه به جای تولید محتوا فقط ارائه ی مشاوره بوده است به عنوان مثال در سریال مختار ، تحقیقات تاریخی کار توسط خود آقای میرباقری انجام شده و آقای جعفریان فقط نقش مشاور را بر عهده داشته اند.

البته بحمدالله کارهای خوبی داره صورت میگیره ، اما با توجه به تأثیرگذاری زیاد هنر هفتم ، بسیار ناچیز است.

[خط فاصله]

معرفت 1 : مناسبت این نوشته جشنواره فجر بود. "یک حبه قند" ساخته ی رضا میرکریمی و "گزارش یک جشن" ساخته ی حاتمی کیا فیلم هایی بود که امسال در جشنواره به نمایش در آمد و بنده دیدم (و فکر کنم که دوستان نه تنها فیلمی را ندیدند بلکه اصلاً خبر نداشتند که اصفهان هم جشنواره بوده)

"یک حبه قند" نمودار شادی ها و غم های یک خانواده اصیل یزدی دارای 5 دختر بود. که ماجرا با عقد دختر پنجم آغاز و با فوت دایی خانواده به پایان رسید. به نسبت فیلم های بی محتوای دیگری که دیده بودم اثری خوب بود بالأخص نمایش خانواده ای اصیل و نحوه ی ارتباطات آنها

"گزارش یک جشن" به واقع فیلمی مزخرف بود. از کارگردانی که به یاد ماندنی ترین اثر سینمای ایران(آژانس شیشه ای) را ساخته بود انتظار ساخت چنین فیلمی نبود ، گویا دغدغه ی جبهه و جنگ حاتمی کیا به مسایل سطحی و بی ارزش تبدیل شده. به قول یکی از منتقدین ، این فیلم بیانیه ای سیاسی بود

داستان مربوط می شود به موسسه ی ازدواج خانمی با نام "بانو" که در آن دخترها و پسرها بر خلاف روش سنتی با هم آشنا شده و مراحل ازدواج را طی می کنند. نیروی انتظامی حکم تعطیلی این موسسه را صادر می کند و داستان روی تقابل نیروی انتظامی برای پلمب این موسسه با یک سری جوان می گذرد. ته حرفش عدم ورود نیروی انتظامی به عرصه فرهنگه. در نهایت یه جورایی این تقابل به خیابان میکشه و ...

تو جشنواره پارسال حاتمی کیا گفت " به ما اعتماد کنید" ، یکی نیست بگه اعتماد کردیم اما گند زدی به تمام کارهای ارزشی گذشته ت.

معرفت 2 : بالأخره تلویزیون تعدادی از خواص بی بصیرت را نشان داد.دیروز در بخش خبری ساعت 2 ، ناطق ، حسن روحانی و محسن رضایی قضیه 25 بهمن را محکوم کردند.

معرفت 3 :  "حوزه‌هاى علميه نقش‌شان در صدا و سيما فقط اين نيست كه يك واعظ خوش‌زبانى بيايد آنجا، مردم را نصيحت كند؛ نه، حوزه‌ى علميه بايد كميته‌ها تشكيل بدهند، مجموعه‌ها تشكيل بدهند، اتاق فكرهاى دينى تشكيل بدهند، راجع به مسائل گوناگون بنويسند، بحث كنند، تحليل كنند، تحقيق كنند و محصولات اينها را بدهند بيرون. فضا وقتى كه درست شد، طبعاً اثر ميگذارد. روى بازى هنرمند هم اثر ميگذارد.

 دويست سيصد نفر از هنرمندهاى مطرح كشور در بخشهاى مختلف اينجا آمدند - پارسال بود يا كى بود - و با من ملاقات كردند. يك مقدارى آنها صحبت كردند، يك مقدارى ما صحبت كرديم. بعد من به نكته‌اى توى همان مجلس توجه كردم و همانجا هم گفتم اگر شماها كه فيلمسازيد يا هنرمنديد يا بازيگريد يا كارگردانيد، از من بپرسيد كه ما ميخواهيم فيلم دينى درست كنيم، درباره‌ى چه موضوعى فيلم دينى درست كنيم؟ فرض كنيد در باب حجاب ميخواهيم مثلاً فيلم بسازيم، محتواى اين چه باشد، از كجا شروع كنيم، چى بيان كنيم به مردم؟ اعتقاد مردم را درباره‌ى مسئله‌ى توحيد يا مسئله‌ى نبوت يا مسئله‌ى ولايت يا مسئله‌ى ولايت فقيه يا مسئله‌ى امام (رضوان اللَّه عليه) ميخواهيم تقويت كنيم، موضوع و محتوا چه باشد؟ اين آدمى كه در محيط غير دينى پرورش پيدا كرده، هرگز علم دين نخوانده، خيلى‌شان با قرآن آشنا نيستند، با نهج‌البلاغه و حديث آشنا نيستند، چه ميدانند چه بايد بيايد در محتواى اين فيلمها. ما كه ميدانيم، بايد آماده كنيم و كمك كنيم. وقتى ما توانستيم اين فكرها را منظم كنيم، مرتب كنيم، منطقى كنيم، قابل فهم كنيم، باورپذير كنيم، آن را در مجموعه‌هائى در اختيار گذاشتيم، اين هنرمند وقتى ميخواند، خودش تحت تأثير قرار ميگيرد. لذا هنرمندى كه سابقه‌ى دينى و ريشه‌ى دينى دارد، انسان مى‌بيند فيلم خوبى هم اتفاقاً ميسازد؛ كه البته بندرت مواردى پيش مى‌آيد. پس كار ماست، كار روحانيت است كه در اين زمينه اين كمبودها را برطرف كند." بيانات در ديدار اعضاى مجلس خبرگان رهبرى‌ 25/6/89