بسم الله الرحمن الرحیم

ابتدا اجازه دهید دو اصل قانون اساسی را از نگاه بگذرانیم و سپس تحلیلی در این باب داشته باشم.


هر نماینده در برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسایل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید.(اصل84)

نمایندگان باید در نخستین جلسه مجلس به ترتیب زیر سوگند یاد کنند و متن قسم‏نامه را امضاء نمایند. بسم‏الله‏الرحمن‏الرحیم
"من در برابر قرآن مجید، به خدای قادر متعال سوگند یاد می‌کنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد می‌نمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه‏ای را که ملت به ما سپرده به عنوا ن امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پایبند باشم، از قانون اساسی دفاع کنم و در گفته‏ها و نوشته‏ها و اظهارنظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تأمین مصالح آنها را مد نظر داشته باشم."
نمایندگان اقلیتهای دینی این سوگند را با ذکر کتاب آسمانی خود یاد خواهند کرد.
نمایندگانی که در جلسه نخست شرکت ندارند باید در اولین جلسه‏ای که حضور پیدا می‌کنند مراسم سوگند را به جای آوردند.(اصل67)


اگر بخواهیم طبق قانون اساسی نگاه کنیم می بینیم آنچه که از نظر قانون اساسی تصریح شده این است که هر نماینده در برابر کل ملت مسئول است و نگاه یک نماینده باید یک نگاه ملی باشد نه یک نگاه قومی ، شهری ی، گروهی یا  فردی. وی نماینده  و وکیل کل ملت است.

در واژه ی وکالت و نمایندگی هم باید تاکیید کنیم که وی از طرف مردم وکیل می شود تا قانون گذاری کند و بر حاکمیت نظارت کند.

نکته ی مهمی که میخواهم به آن تذکر دهم این است که این ساز و کار انتخاب نمایندگان به صورت تفکیک شهری در قانون اساسی نیست بلکه طبق خود قانون اساسی حق این قانون گذاری به خود مجلس واگذار شده است. یعنی اینکه آمده اند گفته اند خوب برای انتخاب این نمایندگان توسط ملت چه ساز و کاری اتخاذ کنیم؟! به این نتیجه رسیدند اجازه ی انتخاب را به صورت تفکیک شهری که اکنون اجرا می شود بگذاریم و این قانون انتخابات مجلس توسط خود مجلس مقنن شده است نه اینکه در قانون اساسی باشد.

در واقع این تنها ساز و کار انتخاب نماینده است نه اینکه نماینده فقط در برابر همان شهری که انتخاب شده پاسخ گو باشد و یا اینکه بررسی شهری جزو وظایف اولیه او محسوب شود.

برای روشن شدن مطلب مثالی عرض میکنم مثلا در مجلس خبرگان رهبری ساز و کار انتخاب افراد را به صورت استانی قرار داده شده است اما در باب وظیفه خبرگان که انتخاب یا جستجوی رهبری خبرگان است آنها برای کل کشور یا به عبارتی حتی کل جهان اسلام تصمیم گیری می کنند و ولی فقیه و رهبر جدید را به عنوان ولی امر مسلمین جهان معرفی می کنند.

روی همین باب است که برای مجلس خبرگان رهبری هر مجتهدی حال اگر ایرانی هم نباشد می تواند کاندیدا شود.

که البته این قانون هم توسط خود خبرگان رهبری تصویب شده نه اینکه در قانون اساسی تصریح شده باشد.

یعنی ساز و کار انتخاب نماینده یک چیز است و وظیفه و مسئولیت چیز دیگری.

شاید فردا به این نتیجه برسند که برای مجلس شورای اسلامی هم نماینده به صورت استانی انتخاب شود ، طبق قانون اساسی اشکالی ندارد ، مجلس می تواند قانون انتخابات را اصلاح کند.

اما طبق تصریح قانون اساسی  نماینده ی مجلس نماینده ی کل ملت است اما ساز و کار انتخاب اینها بین بخش های ملت تقسیم شده است.

نویسنده: عمادطیبی